حساب و تحقيق و اجتهاد نشود همين آثار سوء هست ؛ يعنى چه آنكه ما چند پيشواى مختلف الطريقه داشته باشيم و يا آنكه پيشوايان ما همه بر يك طريق باشند ولى در ظاهر اختلافى ببينيم و حتى اينكه يك پيشوا داشته باشيم ولى در مواطن مختلف روشهاى مختلف در او ببينيم و نتوانيم اختلافها را حل كنيم به يك اصل معين ، همين هرج و مرج كه گفته شد پيدا مىشود . مثلًا به عنوان مثال عرض مىكنم : ما از يك طرف وقتى كه به سيرت رسول اكرم مراجعه مىكنيم مىبينيم كه فقيرانه زندگى مىكرده است ، نان جو مىخورده است ، لباس وصله‌دار مىپوشيده است ، امير المؤمنين همين‌طور ؛ و قرآن هم مىفرمايد : « لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ » « 1 » ، پس همهء مردم موظفند از روش و سيرهء رسول اكرم پيروى كنند ، همه فقيرانه زندگانى كنند ، همه نان جو بخورند ، لباس وصله‌دار بپوشند . ولى وقتى مىرويم زندگانى امام مجتبى را مىبينيم و يا زندگانى امام صادق و امام رضا را مىبينيم ، مىبينيم آنها فقيرانه زندگانى نمىكرده‌اند ، غذاى خوب مىخورده‌اند و جامهء خوب مىپوشيده‌اند و مركب خوب سوار مىشده‌اند ، از طيّبات دنيا استفاده مىكرده‌اند . امام صادق وقتى به خانهء شخصى مىرود و مىبيند آن شخص خانهء كوچكى دارد با اينكه متمكّن است ، مىفرمايد : چرا خانهء وسيعترى براى خود تهيه نمىكنى ؟ مىگويد : اين خانه خانهء پدرى من است ، پدرم در اينجا زندگانى كرده است . مىفرمايد : شايد پدرت شعور نداشته ، آيا تو هم بايد مثل او شعور نداشته باشى ؟ ! تو مىخواهى يك عمر جرم بىشعورى پدرت را بدهى ؟ ! . اين امور است كه در ظاهر مخالف يكديگر شمرده مىشود ، و اين است امرى كه ممكن است يك نقطهء ضعف در تشيع شمرده شود . ولى نه ، اين‌طور نيست . من از همين مثال استفاده مىكنم كه اين‌طور نيست و

--> ( 1 ) . احزاب / 21 .